Η ΤΡΙΤΗ (La troisieme)
(1974, Ζακ Λακάν)

 

La troisième

 

 

J. Lacan

 

 

 

VIIème Congrès

 
De l’École freudienne de Paris

 

Rome

31 octobre – 3 novembre 1


Jacques Lacan

H TΡΙΤΗ

(La troisieme)

 

 

Mετάφραση: ΑΝΤΑ ΚΛΑΜΠΑΤΣΕΑ

 

 

 


 

 

 

 

Jacques Lacan

H TΡΙΤΗ

(La troisieme)

 

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ –ΜΕΣΟΤΙΤΛΟΙ ΑΝΤΑ ΚΛΑΜΠΑΤΣΕΑ.

 

Η μετάφραση γίνεται για το σεμινάριο Η ΛΑΚΑΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΝΟΜΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΛΑΥΣΗ , στα πλαίσια των δραστηριοτήτων τού ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ FREUD-LACAN για το 2014-2015 .O,τι είναι σε αγκύλες δικό μου, καθως και οι υπογραμμίσεις.

Α.Κ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jacques Lacan

H TΡΙΤΗ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ  ΑΝΤΑ ΚΛΑΜΠΑΤΣΕΑ.   

 

 Η Τρίτη, είναι ο τίτλος. Η Τρίτη , επανέρχεται, είναι πάντα η πρώτη, όπως λέει ο Gerard de Nerval 2. Θα αντιτείνουμε ότι λέει τα ίδια και τα ίδια; (ca fasse disque)  Και γιατί όχι αν λεει αυτό πού  (ca dit ce que).    Επιπλέον χρειάζεται ,  αυτό που λέει αυτό που (dit-ce-que)  , να το ακούσουμε , να ακούσουμε  αυτό το άλλο τι  του λόγου (disque-ours)  της Ρώμης.]  

            

ΠΕΡΙ ΤΗΣ  LALANGUE

H

   ΒΑΘΜΙΔΑ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ LALANGUE

   H

   AΠΟ  ΤΗ (ΔΟΜΗΜΕΝΗ) ΓΛΩΣΣΑ (LANGAGE)

ΣΤΗ  ΛΑΛΙΑ  (LALANGUE)

 

   Εάν εδώ εγχέω  στη γλώσσα  λίγο παραπάνω ονοματοποιεία, δεν σημαίνει ότι η γλώσσα δεν «δικαιούται»  να μου αντιτείνει   ότι δεν υπάρχει ονοματοποιεία που να μην έχει ήδη προσδιορισθεί   από το προσίδιο φωνηματικό σύστημα τής εκάστοτε γλώσσας .  Γνωρίζετε ότι όσον αφορά στα γαλλικά, ο Jakobson  τα ζύγιασε  και αποφάνθηκε ότι  έχουν αυτήν την τάδε μείζονα δυνατότητα . Με άλλα λόγια, είναι ίδιον των γαλλικών ότι το «discours du Rome» [λόγος της Ρώμης]μπορεί να ακουστεί « disqu’ ourdrome ».  Αμβλύνω ωστόσο [την εν λόγω  απόφανση λέγοντας] , ότι αυτό το qu’ourdrome είναι ένα γουργούρισμα το οποίο θα μπορούσε να ακουστεί και σε άλλες γλώσσες ,  άν τείναμε  ευήκοον ους σε οποιαδήποτε γειτονική μας  γεωγραφικά γλώσσα  , και βεβαίως αυτό μας βγάζει από οποιονδήποτε μητρώο ρόλο , πράγμα που πήγε να κάνει ο   Jakobson,  [με την περί γαλλικών απόφανση του]  που  μόλις ανέφερα.

 ΦΩΝΗ

 Καθώς δεν πρέπει να μακρηγορώ σας αποκαλύπτω το τέχνασμα ΄ αυτό το ct'ourdrom [αυτό το γουργούρισμα,.αυτη η ιδιότυπη ονοματοποιία]  απλώς μου δίνει  την ευκαιρία [μου δινει τη δυνατότητα η καλύτερα με διευκολύνει ]  , να θέσω  τη φωνή υπό  την ρουμπρίκα   των  τεσσάρων αντικειμένων που εγώ λέω  μικρό α , να την αδειάσω δηλαδή  από την ουσία που θα μπορουσε να υπάρχει  στον θόρυβο που κάνει, δηλαδή να την επανακαταλογίσω [να την αποδώσω ξανά] στην σημαίνουσα διεργασία,  αυτήν που προσδιόρισα από τις λεγόμενες μετωνυμικές επιπτώσεις.  Με τρόπον ώστε από εδώ εκκινώντας , η φωνή, η φωνή είναι ελεύθερη –αν μπορώ να το πω έτσι-, ελεύθερη να είναι άλλο τι από ουσία .  

 

   Ιδού.  Αλλά αλλού θέλω να το πάω και άλλο θέλω να τονίσω εισάγοντας στην Τρίτη μου.  Η ονοματοποιεία που «μου ήρθε» με έναν κάπως προσωπικό τρόπο, μου δίδει τη δυνατότητα, μου δίδει  το προνόμιο, το χάρισμα – θεέ μου τι λέω ο ανθρωπος! - να μπορώ να «ακούσω» σε αυτό το γουργούρισμα την απόλαυση της γάτας ..το γουργούρισμα είναι δίχως καμμιά αμφιβολία η απόλαυση της γάτας. Αν  περνάει από το λαρύγγι της ή από αλλού, δεν εχω ιδέα, όταν τις χαϊδεύω, μοιάζει  να  είναι από όλο το σώμα και αυτό με κάνει να μπω σε αυτό από το οποίο θέλω να εκ-κινήσω . 

   Ξεκινώ από αυτό, πράγμα που δεν σας δίνει υποχρεωτικά τον κανόνα του παιχνιδιού, αλλά αυτό θα έρθει αργότερα.

 

 

 

JE PENSE DONC SE JOUIT 

JE SOUIS    /    SE JOUIT

  

    “Σκέπτομαι αρα απολαμβάνεται”  Aυτό απορρίπτει το σύνηθες «άρα», αυτό που λέει [άρα] «είμαι» (je souis) . (Je pense donc se jouit . Ca rejette le donc usite ,qui se dit je souis) .     

    Εδώ κάνω ένα μικρό παιχνίδι . Το «απορρίπτει» , εξοβελίζει [ «αποβάλλει»/ «αποκλείει»],  αν είναι να  το ακούσουμε ως αυτό που έχω πεί για τη διάκλειση , ότι το να απορρίψεις το «je souis»/ “είμαι”,  αυτό επανεμφανίζεται  στο πραγματικό (rejeter  le je souis ca reparait dans le reel.) . Αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί προκλητικό για την ηλικία μου, όπως λένε συνήθως σε ανθρώπους που θέλουν να τους ξαποστείλουν μιαν ώρα αρχύτερα, μια ηλικία όπου ηδη τρία χρόνια πριν, ο Σωκράτης είχε κιόλας πεθάνει! Αλλά ακόμα και αν στη συνέχεια πέθαινα -θα μπορούσε να μου συμβεί, συνέβη στον Lévy Strauss , έτσι απλά, καθώς μιλούσε από το βήμα   - [όπως και νάχει] o  Descartes δεν άκουσε ποτέ με αφορμή το δικό του je souis/είμαι  , δεν άκουσε ποτέ  να λένε με αφορμή το δικό του “είμαι” («je souis»)  ότι απολάμβανε τη ζωή /δεν άκουσε ποτέ στο δικό του είμαι/je souis την απόλαυση της ζωής . Δεν πρόκειται καθόλου γι αυτό. Τι νόημα έχει αυτό , το δικό του je souis ; Μα,  ακριβώς το θέμα μου , το “je”  της ψυχανάλυσης .  

 

ΓΛΩΣΣΑ (LANGUE) : ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΣΥΝΕΙΔΗΤΟΥ

Φυσικά δεν ήξερε ο καϋμένος, δεν ήξερε, αυτό εξυπακούεται, δεν ήξερε, πρέπει εγώ να του το ερμηνεύσω : είναι ένα σύμπτωμα . Γιατί προτού συμπεράνει ότι ακολουθει (il suit ), τη μουσική τού είναι  αναμφίβολα, τι σκέπτεται ; Σκέπτεται, σκέπτεται το ειδέναι (savoir)  της σχολής  με τo οποίo  οι Ιησουίτες , οι δάσκαλοί του του είχαν πρήξει τα αυτιά . Διαπιστώνει ότι είναι ελλιποβαρές. Θα ήταν καλύτερα , είναι βέβαιο, αν αντιλαμβανόταν ότι, στη συνέχεια τής σχολής, το δικό του ειδέναι  πάει πολύ μακρύτερα από ότι νομίζει ότι πάει ακολουθωντας τη σχολή ΄ ότι, αν μπορώ να το πω έτσι, κάτι , κάτι χάνει εδώ,  μόνο και μόνο απο το γεγονός ότι μιλά, γιατί το να μιλάς τη γλώσσα  συνεπάγεται ένα ασυνείδητο που είναι χαμένο (paume) , όπως  κάθε τι που σέβεται τον εαυτό του ΄ αυτό που ονομάζω  ένα ειδέναι αδύνατον  για το υποκείμενο να  προσεγγίσει , ενώ αυτό ,το υποκείμενο ,  μόνο  ένα σημαίνον υπάρχει  που  το εκπροσωπεί  ενώπιον αυτού τού ειδέναι (savoir) (alors que lui le sujet, il n y a qu un  signifiant seulement qui le represente aupres de ce savoir) ΄είναι ένας εκπρόσωπος,  ένας εκπρόσωπος  που συναλλάσσεται , αν μου επιτρέπεται η έκφραση,  με αυτό το ειδέναι (savoir) , που για τον Ντεκάρτ, όπως συνηθιζόταν στην εποχή του , συγκροτείται  από την ένταξη του στον λόγο (discours)  όπου γεννηθηκε, δηλαδή τον λόγο (discours) που αποκαλώ λόγο του κυρίου, λόγο τoυ ευγενίσκου .   Γι αυτό και δεν τα βγάζει πέρα με το « je pense donc je souis” / “σκέφτομαι άρα είμαι”.

 

ΑΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΣΥΖΕΥΞΗΣ ΝΟΕΙΝ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ / ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥΝΤΟΣ ΣΩΜΑΤΟΣ.

   Παρ ολ αυτά,  είναι ηδη καλύτερο από αυτό που λέει ο Παρμενίδης  «Ταυτόν εστί νοείν τε και είναι» . Με την αδιαφάνεια  της σύζευξης του νοείν και του είναι  , δεν τα βγάζει πέρα με αυτό ,  ο καϋμένος ο Πλάτωνας, δεν τα βγάζει πέρα΄ ΄ από την άλλη,  αν δεν υπήρχε  αυτός τι θα ξέραμε για τον Παρμενίδη ;   Aλλά αυτό δεν εμποδίζει το να μην τα βγάζει πέρα, αλλά και  πάλι αν δεν... Και αν δεν μας μετέφερε την ιδιοφυή υστερία του Σωκράτη ,τι θα ξέραμε γι αυτήν  ;  Εγώ, σε αυτές τις ψευτοδιακοπές τάφτυσα  με τον Σοφιστή. Φαίνεται θα πρέπει να είμαι και εγώ αρκετά σοφιστής για να με ενδιαφέρει. Πρέπει να υπάρχει εκεί, σε αυτούς, κάτι από το οποίο έχω μπουχτήσει. Δεν είμαι σε θέση να τους εκτιμήσω. Μας λείπουν τα στοιχεία  για να  τους εκτιμήσουμε . Αν μη τι άλλο μας λείπει η γνώση του τι ήταν ο σοφιστής εκείνη την εποχή. Μας λείπει το βάρος του πράγματος.

 

 

 

 

 

BEING-ETRE-ΕΙΝΑΙ-ΟΝ-

 

   Aς επανέλθουμε στο νόημα του ε ί μ α ι (s o u i s)  . Δεν είναι απλό . Aυτό που στην παραδοσιακή γραμματική εντάσσεται στην κλίση ενός oρισμένου  ρήματος ε ί ν α ι  (etre)   - για τα λατινικά,  τότε εκεί  , όλοι αντιλαμβανονται  ότι το  f u i  όπως λένε στην ιταλία , ότι το fui δεν συμψηφίζεται, δεν ισοδυναμεί, δεν είναι το ίδιο  με το s u m  . Χωρίς να υπολογίζουμε όλα τα υπόλοιπα.  Τέλος πάντων, τα προσπερνώ, προσπερνώ όλα αυτά που συνέβησαν όταν οι άγριοι , οι Γαλάτες βάλθηκαν να τα βγάλουν πέρα με αυτό .  Eκαναν να γλιστρήσει το est στη μερια τού stat  . Δεν ήταν άλλωστε οι μόνοι. Στην Ισπανία, νομίζω έγινε το ίδιο πράγμα .  H linguisterie κάνει ότι μπορεί για να τα βγάλει πέρα με όλα αυτά. Δεν πρόκειται τώρα να επαναλάβω όλα αυτά με τα οποία οι κλασικές σπουδες την καταβρίσκουν.

 

   Μπορούμε ωστόσο να αναρωτηθούμε από τι σάρκα  αυτά τα όντα που άλλωστε είναι όντα τού μύθου ,  αυτά που εγω ονόμασα  :  Undeuxropeens , τα επινόησαν επί τούτου , πρόκειται για μυθεύματα΄ και τι  δεν μπορούσαν να  βάλουν στο συνδετικό [αυτό ρήμα] (copule) … παντού αλλού  εκτός από τις γλώσσες μας, ο,τιδήποτε  μπορεί να χρησιμεύσει ως  συνδετικό (copule)… τέλος πάντων, κάτι τι σαν προάγγελμα του ενσαρκωμένου Λόγου; Θα το πούμε αυτό, εδώ !

   

   Πόσο με  κουράζουν αυτά. Νόμιζαν  ότι θα με ευχαριστούσαν καλώντας με στη Ρώμη, δεν ξέρω γιατί. Υπάρχουν πολλά μέρη  για το Αγιο Πνεύμα.

 

   Τί το υπέρτατο έχει το E ί ν α ι  αν όχι δι αυτής της ζεύξης /συνουσίας (copule) ;    

  

 

   Τέλος πάντων, τουλάχιστον διασκέδασα με το να παρεμβάλω εδώ αυτό που ονομάζουν πρόσωπα (personnes) , αυτή τη δυσλειτουργία του είναι  ,  αυτήν την  αδυνατότητα-αποτυχία να είναι (foire* a etre )  , αυτό το πανηγύρι … τελικά βρήκα κάτι που με  διασκέδασε : m’es-tu-me, tu mais-tu-me, αυτό το «μετιμε,τιμετι» / «mais-tu-me-tu» (μα εσυ με σκοτώνεις) που μας «επιτρέπει»   να «μπερδευτούμε» και να ακούσουμε τη φράση «μα εσυ με σκοτώνεις/ mais tu me tues » ως « με αγαπάς ε;/ m'aimes-tu mm » [mais tu me tues; m'es-tu-me ; mais-tu-me ; m'aimes-tu mm].  Στην πραγματικότητα  πρόκειται για το ίδιο τέχνασμα , ο μηχανισμός είναι ο ίδιος. Είναι η ιστορία τού μηνύματος που ο κάθε ένας δέχεται αντεστραμένο, καθένας μας δέχεται το ανακλώμενο μήνυμα του . Το λέω αυτό εδώ και καιρό και πάντα προκαλεί γέλιο. Στην πραγματικότητα το oφείλω στον Claude Levi-Stauss. Ο Strauss στράφηκε κάποτε  σε μια εξαιρετική  φίλη μου , τη γυναίκα του, τη Μονίκ για να την πούμε με το όνομά της , και της είπε ότι αυτό είναι ,  κάθε ένας δέχεται  το  ανακλώμενο μηνυμα του , το ίδιο του το μήνυμά αντεστραμμένο. Η Μονίκ μου το μετέφερε. Δεν μπορούσε να βρεθεί καλύτερη  διατύπωση γι αυτό που ήθελα να πώ εκείνη την στιγμή. Ωστόσο  ήταν ο Strauss που το είπε , βλέπετε όπου μπορώ ψαρεύω.

 

                                                          *

 

 

 

 

 

 

ΠΕΡΙ ΑΛΗΘΕΙΑΣ. ΣΧΕΣΗ ΛΕΓΕΙΝ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑΣ.

DIEURE.

    Ωραία΄ περνώ τώρα στους άλλους χρόνους , στο στήσιμο τού  παρατατικού. Ημουν.  Α! Τι ήσουν ; και μετά τα υπόλοιπα. Προσπερνάμε γιατί πρέπει να πάω παρακάτω. Η υποτακτική , είναι πονηρή.  Να είναι /Να γίνει/ας γίνει  (qui l soit)  - λες όλως τυχαίως .  Ο Decartes , αυτός δεν κάνει λάθος : Θεός (Dieu) είναι το λέγειν (dire) , βλέπει πολύ καλά ότι το dieure [το θεολέγειν/το λεγειν ως θεός] , είναι αυτό που κάνει την αλήθεια να είναι ,  αυτό που , στο μυαλό του, την αποφασίζει . Αρκεί κανείς  να θεολέει (d i e u re ) , να λέει ως θεός.., όπως εγώ .  Είναι η αλήθεια δεν υπάρχει τρόπος να ξεφύγουμε από αυτο.    Εάν το Dieure  με εξαπατά , τόσο το χειρότερο, είναι η αλήθεια που θεσπίζεται από το dieure/θεολέγειν (c’est la vérité par le décret du dieure) ,η χρυσή αλήθεια. Τέλος πάντων,δεν εχει σημασία , πάμε παρακάτω. Γιατί εδώ το μόνο που κάνω είναι απλώς κάποιες νύξεις για εκείνους , από την άλλη μεριά του Ρήνου , που ήταν τόσο κολλημένοι σε αυτό ώστε να φιλήσουν  τον κώλο του Χίτλερ. Αυτό με κάνει εξω φρενών.

* * *

 

ΠΕΡΙ ΣΥΜΒΟΛΙΚΟΥ, ΕΙΚΟΝΟΦΑΝΤΑΣΙΑΚΟΥ , ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ

ΚΑΙ ΤΟΠΟΛΟΓΙΑΣ.

SENS.

    Λοιπόν , το συμβολικό , το φαντασιακό και το πραγματικό , αυτό είναι το  νούμερο ένα. Το ανήκουστο είναι ότι αυτό απέκτησε νόημα  και απήχηση   με αυτήν τη διάταξη (ca ait pris du sens, et pris du sens range comme ca) . Στις δύο περιπτώσεις , είναι εξ αιτίας μου, εξ αιτίας αυτού που ονομάζω άνεμο  που εχω την αίσθηση (sens)  ότι   εγώ  δεν μπορώ  πια ούτε καν να προβλέψω, τον άνεμο που  με αυτόν φουσκώνουμε στην εποχή μας  τα πανιά  μας. Γιατί είναι προφανές, οι ιδέες  και το νόημα ( sens ) δεν λείπουν κατ αρχάς .  Σε αυτό συνίσταται η σκέψη , στο ότι οι λέξεις εισάγουν στο σώμα κάποιες ηλίθιες ανα-παραστάσεις (representations) ΄ ιδού , τον έχετε τον μηχανισμό,  αυτό είναι το εικονο-φαντασιακό, το οποίο επι πλέον μας λιγώνει (rend gorge) , μας παραγεμίζει με μία παραπανίσια αληθεια,  όχι, όχι, αυτό δεν πάει  να πεί ότι μας κανει να τεντώνουμε το λαιμό και να κορδωνόμαστε (rend gorge), όχι , πάει να πει ότι μας ξερνάει (redeguele) όλως τυχαίως τι ; όλως τυχαίως μιαν αλήθεια, κάτι τι  σαν μια παραπανίσια , μια επί πλέον αλήθεια . Είναι μια υπερπλήρωση (C est un comble) . Το ότι οι ιδέες   (sens)   κατοικοεδρεύουν στο εικονοφαντασιακό   μας δίδει, μας εμφανίζει  ταυτόχρονα και  τα δύο άλλα ,το συμβολικό και το πραγματικό , ως  ιδέες και/ή νόημα (sens) .  O ιδεαλισμός  βρίσκεται πίσω από αυτό, o ιδεαλισμός που όλος ο κόσμος βιάστηκε να αποπέμψει  και να κατηγορήσει (répudié comme ça l'imputation).  Δεδομένου ότι η σκέψη [η αναπαραστασιακή σκέψη όπως προσπάθησε να την ορίσει]  είναι ότι πιο αποβλακωτικό αν θέλουμε να σημάνουμε το νόημα, αν θέλουμε να κανουμε το νόημα να ακουστεί,  και οι άνθρωποι δεν ζητούν παρά το νόημα,  μόνο αυτό τους ενδιαφέρει.

Β΄ΕΚΔΟΧΗ

Λοιπόν , το συμβολικό , το φαντασιακό και το πραγματικό , αυτό είναι το νούμερο ένα.

   Το ανήκουστο είναι ότι αυτό απέκτησε νόημα (sens ) και απήχηση με αυτην τη διάταξη . Στις δύο περιπτώσεις  είναι εξ αιτίας μου , εξ αιτίας αυτού που ονομάζω άνεμο  που νοιώθω  (je sens) ότι  δεν μπορώ  πια ούτε καν να προβλέψω , τον άνεμο που με αυτόν φουσκώνουμε στην εποχή μας τα πανιά μας  . Γιατί είναι προφανές , το νόημα , οι ιδέες    δεν λείπουν κατ αρχάς . Σε αυτό συνίσταται η σκέψη,  στο ότι λέξεις εισάγουν στο σώμα κάποιες ηλίθιες ανα-παραστάσεις ΄ ιδού , τον έχετε τον μηχανισμό ,  εδώ έχετε το εικονο-φαντασιακό , το οποίο επι πλέον μας λιγώνει  με μία παραπανίσια αληθεια  ,  όχι, όχι αυτό δεν πάει  να πεί ότι μας κανει να τεντώνουμε το λαιμό και να κορδωνόμαστε , όχι , μας ξερνάει  όλως τυχαίως  μιαν αλήθεια, κάτι τι  σαν μια παραπανίσια , μια επι πλέον αλήθεια (une verite en plus) [ένα υπεραναπλήρωμα αλήθειας]. Είναι μια υπερπλήρωση και μια κορύφωση [μια ολοποίηση] . Το ότι το νόημα , η ιδέα  [βλεπε εδώ την τριτη εννοια του ορου sens/νόημα που παρέθεσα παρα πάνω]   κατοικοεδρεύει σε αυτό  [στο φαντασιακό]   μας δίδει, μας εμφανίζει  ταυτόχρονα (και  τα δύο άλλα [το συμβολικό και το πραγματικό] ως νόημα/sens/ιδέες. O ιδεαλισμός  βρίσκεται πίσω από αυτό, o ιδεαλισμός που όλος ο κόσμος βιάστηκε να αποπέμψει και να κατηγορήσει.  Δεδομένου ότι η σκέψη [η αναπαραστασιακή σκέψη οπως προσπάθησε να την ορίσει πάρα πάνω] είναι ότι πιο αποβλακωτικό αν θέλουμε να σημάνουμε το νόημα /να ακούσουμε το νόημα/να κανουμε το νόημα να ακουστεί ,   και οι άνθρωποι δεν ζητούν παρά αυτό ,  μόνο αυτό τους ενδιαφέρει .

  

   Πως να βγάλω  από το κεφάλι σας τη φιλοσοφική χρήση των όρων μου, δηλαδή την τρέχουσα  χρήση τους ;  Οταν  από την άλλη πρέπει  και αυτή να ληφθεί υπόψη και να ενεργοποιηθεί , πρέπει και αυτή να μπει , αλλά  θα ήταν καλύτερα να μπει αλλού . Φαντάζεστε πως η σκέψη,  πως αυτό  βρίσκεται στο μυαλό , έχει να κάνει με το μυαλό . Δεν βλέπω γιατί θα έπρεπε να σας μεταπείσω. Eγώ, εγώ είμαι σίγουρος-είμαι σίγουρος έτσι-από μόνος μου-αυτό είναι δικό μου θέμα- ότι έχει να κάνει με τους δερματικούς μετωπικούς μύες, ότι βρίσκεται  στους  μύες του μετώπου, στο   ομιλόν, ακριβώς όπως  και στον σκαντζόχοιρο , λατρεύω τον σκαντζόχοιρο, όταν βλέπω έναν τον βάζω στην τσέπη μου , στο μαντήλι μου . Φυσικά κατουράει. Μεχρι να τον πάω στο γρασίδι μου , στο εξοχικό μου. Και εκεί λατρεύω να τον βλέπω να ζαρώνει το μέτωπο του , σαν να γλιστρούν οι μετωπικοί δερματικοί μυες προς τα κάτω΄  και μετα από αυτό , ακριβως όπως και εμείς , τσαντίζεται και μαζεύεται , γίνεται μια μπάλα . Τελος πάντων, αν μπορείτε να σκεφθείτε με τους μετωπικούς , μπορείτε να σκεφθείτε  και  με τα πόδια . Εδώ ήθελα όλο αυτό να καταλήξει ,  γιατί σε τελική ανάλυση , το φαντασιακό το συμβολικό και το πραγματικό ,  αυτό φτιάχτηκε ούτως  ώστε όσοι από τούτη τη μάζωξη με ακολουθούν, να βοηθηθούν να διανοίξουν το δρόμο της ανάλυσης.

                                                     *

 

ΠΕΡΙ ΒΟΡΡΟΜΕΙΟΥ ΔΕΣΜΟΥ Η ΚΟΜΠΟΥ

ΚΑΙ

ΜΙΚΡΟΥ α  (α=αίτιο της επιθυμίας)

Αυτά εδώ τα στρογγυλά (ronds *) , αυτά τα στρογγυλά από σπάγκο  που σκοτώθηκα να σας  σχεδιάσω , αυτά τα στρογγυλά από σπάγκο, το θέμα δεν είναι να τα κάνω να γουργουρήσουν.  Το θέμα είναι να σας χρησιμέψουν , είναι  εδώ για να σας βοηθήσουν ακριβώς στην  περιπλάνηση  για την οποία σας μιλούσα αυτή τη χρονιά , να σας βοηθήσουν να αντιληφθείτε την τοπολογία που ορίζουν  - να αντιληφθείτε  την τοπολογία που ορίζουν- αυτό που υπάρχει  ανάμεσα  και να  μην γίνετε θύματα της πεπατημένης, της κεντρικής οδου. Αυτοί οι όροι , συμβολικό, φαντασιακό , πραγματικό , δεν είναι ταμπού. Το ζητούμενο είναι να τους συλλάβετε , να τους καταλάβετε. Υπάρχουν πολύ πρίν από αυτό που εξυποννοώ ως πρώτη , την πρώτη φορά που μίλησα στη Ρώμη.  Αυτά τα τρία,  τα «έβγαλα», τα επινόησα, αυτά τα τρία, αφού τα σκέφτηκα καλά, τα έβγαλα  πολύ νωρίς, πολύ πριν καταπιαστώ με αυτά   στον πρώτο μου λόγο της Ρώμης  . 

   Το ότι πρόκειται για στρογγυλά  του βορρόμειου δεσμού ή κόμπου, δεν είναι λόγος να πεδικλωθείτε μέσα εκεί και να μαγκωθεί το πόδι σας . Κατ αρχάς, δεν  εννοώ  αυτό όταν λέω ότι σκέφτεται κανείς με τα πόδια του.  Και κατά δεύτερον, το θέμα είναι  να αφήσετε να  πιαστεί, να μαγκωθεί εδώ    κάτι πολύ διαφορετικό από ένα μέλος -  μιλώ για τους αναλυτές. Το θέμα είναι  να αφήσετε να μαγκωθεί εδώ  αυτό το α-νόητο, το αδιανόητο   αντικείμενο που προσδιόρισα η μάλλον που ειδο-ποίησα ως μικρό α ( j ai specifie du a) . Είναι αυτό,  ό,τι «πιάνεται», ό,τι μαγκώνεται , στο δέσιμο του συμβολικού, φαντασιακού και πραγματικού΄ ο,τι σκαλώνει εκεί που δένει ο κόμπος  που σχηματίζεται απο το συμβολικό, το φαντασιακό, και το πραγματικού. Πιάνοντας το σωστά θα μπορέσετε να ανταποκριθείτε στο λειτούργημά σας ή μάλλον στη λειτουργία  σας : να το προσφέρετε σαν αίτιο, σαν αίτιο της επιθυμίας του στον αναλυόμενό σας. Περί αυτού πρόκειται , αυτό πρέπει να καταφέρετε Αυτό πρέπει να συλλάβετε. Και αν πεδικλωθείτε δεν είναι δα και τόσο τρομερό.  Το σημαντικό είναι αυτό να γίνει με δικό σας κόστος .

SEMBLANT                                                            *

   Εδώ που τα λέμε,  μετά από αυτόν διασυρμό τού είμαι (je souis-je suis) ,  με διασκεδάζει  να σας πω , πως αυτός ο κόμπος , αυτός ο δεσμός,  πρέπει να είσαι.  Αν τώρα προσθέσω  επιπλέον αυτό το οποίο ήδη γνωρίζετε μετά από ό,τι  άρθρωσα  κατά τη διάρκεια ενός χρόνου  για τους τέσσερις λόγους υπό τον τίτλο  ΤΟ ΑΝΑΠΟΔΟ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ ,  το μόνο που  σας απομένει, το μόνο που μπορείτε να κάνετε,  δεν είναι ούτε καν να είστε , το μόνο που σας απομένει είναι να γίνετε το κατ επίφασιν  μικρό α   .  Αυτό είναι ζόρικο, είναι τόσο ζόρικο  που δεν αρκεί , που δεν αρκεί , το θέμα δεν είναι, η μάλλον δεν πρόκειται περί του να έχεις την ιδέα του μικρου α  για να κάνεις το κατ επίφασιν  μικρο α . Μη φαντάζεστε ότι  την είχα , εγώ,  την ιδέα  του μικρού α.  Εγώ  έγραψα μικρό α . Είναι εντελώς διαφορετικό. Αυτό το κάνει να συγγενεύει με τη λογική, πάει να πει, ότι το κάνει επιτελεστικό  εντός του πραγματικού ακριβώς ως αντικείμενο για το οποίο  δεν υπάρχει ιδέα [ανα-παράσταση] , πράγμα που, πρέπει να το πούμε, ήταν μια τρύπα μέχρι πρόσφατα σε όλες τις θεωρίες, το αντικείμενο για το οποίο δεν υπάρχει ιδέα . Αυτό και δικαιώνει τις επιφυλάξεις  που διατύπωσα μόλις πριν, εκεί που  μιλούσα  για  τον προσωκρατισμό τού Πλάτωνα.  Δεν είναι ότι δεν είχε την  αίσθηση  του [την αίσθηση του πράγματος για το οποιο δεν υπάρχει ιδέα  (για το οποίο δεν έχουμε ιδέα ή αν θέλετε : ιδέα δεν έχουμε) και δεν εφερε τις επιπτώσεις του. ]  Κολυμπάει στο  κατ επίφασιν (semblant)  δίχως να το γνωρίζει.  Αυτό τον κατατρύχει έστω και αν δεν  το ξέρει. Αυτό δεν σημαίνει παρά ένα πράγμα ,  ότι το νοιώθει ( sent ) , αλλά δεν ξέρει γιατί είναι έτσι. Εξ ου και  αυτή η δυσφορία , αυτό το ανυπόφορο που διαχέει .

SEMBLANT

KAT ΕΠΙΦΑΣΙΝ

ΩΣ ΕΑΝ

  Δεν υπάρχει κανένας λόγος (discours) όπου  το κατ επίφασιν (semblant) να μην οδηγεί το παιχνίδι . Kαί δεν βλέπουμε γιατί ο τελευταίος , o πλέον πρόσφατος  λόγος, ο αναλυτικός  , θα ξέφευγε από αυτό. Αυτό από την άλλη   δεν δικαιολογεί , με το πρόσχημα ότι είναι ο τελευταίος , δεν δικαιολογείται το  να νοιώθετε  τόσο αμήχανα σε αυτόν τον λόγο ώστε να είστε μαγκωμένοι και στημένοι και εσείς όπως το συνηθιζουν οι συνάδελφοι σας της διεθνούς,  να είστε περισσότερο κατ επίφασιν από το αναμενόμενο,  και να το κάνετε παντιέρα όπως το συνηθίζουν οι συνάδελφοι σας της Διεθνούς. Nα θυμάστε ωστόσο  ότι το κατ επίφασιν (semblant)  αυτού που μιλά , όλων των ομιλούντων ως είδους , είναι πάντα παρόν, σε κάθε είδος λόγου (discours) που τους διέπει ΄ είναι μια δεύτερη φύση  ούτως ή άλλως.  Nα είστε λοιπόν πιο φυσικοί και χαλαροί όταν δέχεστε κάποιον για ανάλυση. Να μην αισθάνεστε και τόσο υποχρεωμένοι να κάνετε τους σοβαρούς .  Eχετε κάθε λογο να είστε ακόμα και μπουφόνοι. Δεν έχετε παρά να δείτε την Τelevision  μου. Είμαι ένας κλόουν . Πάρτε παράδειγμα , και μη με μιμηθείτε!  Το σοβαρό που με εμψυχώνει,  είναι η σειρά που εσείς συγκροτείτε .  Δεν μπορείτε ταυτόχρονα να είστε κατ επίφασιν , να είστε ως εάν ,  και να είστε. 

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΤΟΠΟΛΟΓΙΑ

Το συμβολικό , το εικονο φαντασιακό και το πραγματικό , είναι το εκφερόμενο            αυτού  που πράγματι δρα κατά την ομιλία   σας όταν τοποθετείστε από τον αναλυτικό λόγο (discours)  , όταν είστε αναλυτής.  Αυτοί οι όροι δεν αναδύονται, αυτοί οι όροι,  αληθινά παρά γι αυτόν και δια αυτού του λόγου (discours).  Δεν χρειάστηκε να έχω κάποια ιδιαίτερη πρόθεση,  δεν είχα παρά να ακολουθήσω , και εγώ. Αυτό δεν σημαίνει ότι αυτό δεν διαυγάζει  τους άλλους λογους ,  τους διαυγάζει αλλά  δεν τους ακυρώνει κιόλας . Πάρτε τον λόγο του κυρίου, για παράδειγμα , ο στόχος του είναι τελικά τα πράγματα να βαίνουν καλώς , να πορεύονται κατά πως «πρέπει»  απρόσκοπτα. Λοιπόν αυτό, αυτό δεν είναι διόλου το ίδιο πράγμα με το πραγματικό , γιατί ακριβώς το πραγματικό είναι αυτό που…ο,τι  δεν πάει , δεν προχωρά, αυτό που μπαίνει εμπόδιο, είναι το πρόσκομμα, ακόμα παραπέρα , είναι αυτό που δεν παύει να επαναλαμβάνεται   ακριβώς  για να εμποδίσει αυτην την πορεία .

   Στην αρχή το είχα διατυπώσει έτσι  : το πραγματικό  είναι αυτό που επανέρχεται πάντα στην ίδια θέση. Το βάρος πρέπει να πέσει στο «επανέρχεται».  Είναι η θέση που αποκαλύπτεται έτσι , έτσι αποκαλύπτεται  η θέση τού κατ επίφασιν .  Αυτή τη θέση είναι δύσκολο να την ανασυστήσουμε μόνο από το φαντασιακό όπως κατ αρχάς η έννοια της θέσης μοιάζει να προϋποθέτει και να συνεπάγεται. Eυτυχώς έχουμε τη μαθηματική τοπολογία για να στηριχτούμε  , και αυτό ακριβώς  προσπαθώ να κάνω.

  Σε μια δεύτερη προσπάθεια  να  ορίσω αυτό το πραγματικό,  προσπάθησα να το κάνω να ξεμυτίσει , προσπάθησα να το επισημάνω από το αδύνατον  μιας λογικής τροπικότητας  , δια του αδυνάτου μιας λογικής τροπικότητας.  Yποθέστε ότι  δεν υπάρχει τίποτα αδύνατον στο  πραγματικό. Οι επιστήμονες λόγιοι θα μόρφαζαν  και μείς το ίδιο ! Oμως πόσο δρόμο χρειάστηκε να διανύσουμε για να το αντιληφθούμε αυτό .  Για αιώνες , θεωρούσαμε τα πάντα ως δυνατά. Τέλος πάντων δεν ξέρω, ίσως υπάρχουν κάποιοι ανάμεσά σας που έχουν διαβάσει  Leibniz. Αυτός δεν τα έβγαζε πέρα παρά καταφεύγοντας στο «συνδυνατό» . Ο θεός είχε κάνει  ότι καλύτερο μπορούσε, έπρεπε λοιπόν τα πράγματα να είναι δυνατά μαζί. Εν πάση περιπτώσει αν υπάρχει κάτι σαν κοινοπραξία και μάλιστα κάτι σαν κομπίνα πίσω από όλα αυτά  είναι αδύνατον  να το φανταστούμε.  Ισως  η ανάλυση μας εισαγάγει στο να θεωρήσουμε τον κόσμο ως αυτό που είναι : φαντασιακός. Το να θεωρήσουμε τον κόσμο ως αυτό που είναι μπορεί να γίνει μόνο ανάγοντας τη λεγόμενη αναπαραστασιακή λειτουργία, τοποθετώντας την  εκεί όπου είναι, δηλαδή στο σώμα. Αυτό,  πάει καιρός που το υποψιαζόμαστε.  Και μάλιστα σε αυτό ακριβώς  έγκειται ο φιλοσοφικός ιδεαλισμός . Μόνο που ενώ ο φιλοσοφικός ιδεαλισμός  έφθασε  σε αυτό ,  όσο δεν υπήρχε επιστήμη  αυτό δεν μπορούσε παρά να  βραχυκυκλώνει,  όχι ωστόσο  δίχως μια τόση δα αιχμή αντίστασης ΄ υποτασσόμενοι στην κατάσταση περίμεναν τα σημεία από το επέκεινα, από το νοούμενο όπως το ονομάζουν . Γι’ αυτό και υπήρχαν και  επίσκοποι στην  εν λόγω ιστορία, όπως ο Βerkeley , που στον καιρό του ήταν αχτύπητος,  κι αυτό τα  βόλευε όλα μια χαρά .

ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟ α

α===S1 ===ΣΗΜΑΙΝΟΝ ΩΣ ΜΗ ΕΧΟΝ ΟΥΔΕΜΙΑ ΕΠΙΠΤΩΣΗ ΝΟΗΜΑΤΟΣ .

   Το πραγματικό δεν είναι ο κόσμος . Δεν υπάρχει καμμιά ελπίδα να προσεγγίσουμε το πραγματικό δια της αναπαράστασης . Δεν πρόκειται εδώ να επικαλεστώ  τη  θεωρία των κβάντα, ούτε των κυμάτων ή των μικροσωματιδίων. Καλό θα ήταν όμως να έχετε μια ιδέα περί αυτών , ακόμα και αν δεν σας ενδιαφέρουν , για να πάρετε μυρωδιά, κάντε το μόνοι σας, αρκεί να ανοίξετε μερικά επιστημονικά βιβλιαράκια. Κατ επέκταση, κατά την ίδια έννοια [που το πραγματικό δεν ειναι ο κόσμος] το πραγματικό δεν είναι καθολικό  , πράγμα που σημαίνει ότι δεν είναι όλον παρά μόνο με την αυστηρή έννοια ότι καθένα από τα στοιχεία του πραγματικού είναι [ταυτόσημο] , ίδιο, με τον εαυτό του  δίχως όμως να μπορούμε να   μιλήσουμε για   “παν” / “πάντα” / « tous”.  Δεν  υπάρχει  κάτι σαν  «όλα τα στοιχεία» ,  «τα πάντα»,  δεν υπάρχουν παρά σύνολα προς προσδιορισμό κάθε φορά ( dans chaque cas). Είναι περιττό να προσθέσουμε : αυτό είναι όλο!  Αυτό το σημαίνον-γράμμα που γράφω S1,  δεν έχει άλλο νόημα απο το να τονίσει αυτό το ο,τιδήποτε, αυτό το σημαίνον- γράμμα  S1 που δεν γράφεται παρά μόνο ως μη έχον καμμία επίπτωση νοήματος. Το ομόλογο τολμώ να πω τού αντικειμένου μικρού α. (Ça n'a le sens que de ponctuer ce n'importe quoi, ce signifiant - lettre qui est ce que j'écris S indice 1 - ce signifiant qui ne s'écrit que de le faire sans aucun effet de sens.)

  Τέλος πάντων , όταν σκέφτομαι  ότι διασκέδασα κάποτε για λίγο παίζοντας ανάμεσα σε αυτό το S1 που το ώθησα μέχρι την αξιοπρέπεια του σημαίνοντος Ενα, ότι έπαιξα με αυτό το Ενα  και το μικρό α  συνδέοντάς τα  διά της χρυσής τομής, αυτό είναι όλα τα λεφτά! Αξίζει πολλά , θέλω να πω  αξίζει να γραφεί. Στην πραγματικότητα το έκανα  για να  αναδείξω τη ματαιότητα  κάθε συν-ουσίας/συμφωνίας  (coit)  με τον κόσμο δηλαδή τη ματαιότητα  αυτού που μέχρι τώρα αποκαλούμε γνώση. Γιατί στον κόσμο* δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο  από ένα αντικείμενο μικρό α,  περίττωμα chiure  ή βλέμμα , φωνή ή βυζί ,  που σχίζει το υποκείμενο  και το παραμορφώνει   σε  αυτό το απόρριμμα,  που αυτό εξ-ίσταται (ek-siste) του σώματος   . 

 

 

 

 

                                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Διαβάστε ακόμη: Άρθρα , Μεταφράσεις , Βιβλία & Περιοδικά 
Έκδοση του Συλλόγου

PIERRE BRUNO - UNE PSYCHANALYSE: DU REBUS AU REBUT

Nancy Barwell, Pierre Bruno, Veroniqué Sidoit - Le Savoir Du Psychanalyste

MARIE-JEAN SAURET - MALAISE DAN LE CAPITALISME

PSYCHANALYSE 28 - LACAN ET WITTGENSTEIN

PIERRE BRUNO - Lacan Passeur de Marx - L' invention du symptôme

PIERRE BRUNO - LA PASSE

ISABELLE MORIN - La Phobie, Le Vivant, Le Féminin

Sidi Askofaré - D'un discours l'Autre

Θάνος Λίποβατς - Η απατηλή σαγήνη και η διαβρωτική βία του κακού

Για να λαμβάνετε ενημέρωση σχετικά με τις δραστηριότητες του Συλλόγου μας, συμπλρηρώστε το e-mail σας.